Promieniowanie ultrafioletowe (UV) zostało odkryte w 1801 roku i powszechnie uważane jest za niebezpieczne dla zdrowia człowieka, a zwłaszcza groźne dla oczu. Dlaczego? Wyjaśniamy!

Promieniowanie ultrafioletowe jest składnikiem światła słonecznego i dzieli je się ze względu na długość fal, mamy więc UV-A, UV-B i UV-C. Promienie UVA o długości od 315 do 400 nanometrów są obecne przez cały rok, również w dni pochmurne, i przenikają do naskórka, przyczyniając się do fotostarzenia skóry, w skrajnych przypadkach mogą doprowadzić nawet do rozwoju nowotworów skóry. Promienie UVB o długości od 280 do 315 nm odpowiedzialne są za oparzenia skóry oraz reakcje alergiczne. Promienie UVC o długości od 100 do 280 nm są najbardziej niebezpieczne dla człowieka.

Wpływ promieniowania UV na zdrowie

okulary przeciwłoneczne

okulary przeciwłoneczne

Słońce emituje ultrafiolet w zakresie UV-A, UV-B i UV-C, ale ziemska atmosfera pochłania całkowicie UV-C oraz część UV-B w warstwie ozonowej. W efekcie około 97% ultrafioletu, który dociera do powierzchni Ziemi, to UV-A.

Promieniowanie UV-C:

  • potencjalnie najbardziej niebezpieczne dla oczu i skóry
  • powoduje poważne problemy ze zdrowiem
  • blokowane przez warstwę ozonową atmosfery, ale powiększająca się dziura zwiększa prawdopodobieństwo przenikania promieni, dlatego bardzo ważne jest dbanie o środowisko naturalne

Promieniowanie UV-B:

  • w małych dawkach stymuluje produkcję melaniny, sprawiając, że skóra ciemnieje i zyskuje opaleniznę
  • w wysokich dawkach powoduje oparzenia słoneczne, zwiększa ryzyko powstawania nowotworów, plam na skórze, zmarszczek i przedwczesnego starzenia się skóry

Promieniowanie UV-A:

  • może przedostawać się przez rogówkę na soczewkę wewnątrzgałkową, a w konsekwencji na siatkówkę
  • badania pokazują, że nadmierna ekspozycja na UV-A jest powiązana z rozwojem zaćmy i zwyrodnienia plamki
  • długotrwała ekspozycja wiąże się z przyspieszeniem zmian w obrębie powiek przejawiających się zwyrodnieniem włókien kolagenowych i elastynowych skóry, zmniejszeniem elastyczności tarczki powiekowej, w rezultacie przyspiesza proces opadnięcia powieki górnej czy odwinięcia powieki dolnej

Dlaczego powinniśmy chronić wzrok przed promieniowaniem UV?

Tkanki oka w dużym stopniu pochłaniają promieniowanie UV, co może doprowadzić do ich trwałego uszkodzenia. Jest to o tyle ważne, że soczewka oka nie jest w stanie się naturalnie zregenerować, a naturalne mechanizmy obronne oka okazują się w praktyce nieefektywne. Stąd konieczność noszenia okularów przeciwsłonecznych w słoneczne dni czy też podczas wypraw wysokogórskich.

Nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV może powodować powstawanie m.in. zapalenie spojówki, zapalenie rogówki czy tłuszczyków oraz skrzydlików (degeneracja spojówki), które początkowo mogą nie dawać żadnych objawów, by później skomplikować problemy m.in. z rogówką i pogorszyć jakość widzenia. Ponadto promieniowanie UV przyczynia się do powstania tzw. śnieżnej ślepoty, która może spowodować przejściową utratę wzroku, oraz zaćmy zwyrodnienia plamki, czy nowotworów gałki ocznej.

Krótkoterminowa, ale intensywna ekspozycja na słońce, może spowodować łzawienie oczu, światłowstręt, uczucie piasku czy zaczerwienienie oczu – są to podręcznikowe objawy zapalenia rogówki.

Jak bronić oczy przed promieniowaniem UV?

Wszelkie negatywne zmiany zachodzące w oku na skutek działania promieniowania UV są nieodwracalne i mogą powodować późniejsze komplikacje i choroby.

Zabezpieczenie oczu przed groźnym promieniowaniem sprowadza się do 3 zasad:

  1. Noś okulary przeciwsłoneczne konieczne z filtrem UV (zakup je u optyka). Okulary powinny mieć duże oprawki, aby objąć ochroną całą powierzchnię oka i zminimalizować dostawanie się światła bokiem – możesz zdecydować się na okulary przeciwsłoneczne z zabudowanym bokiem, przydatne zwłaszcza podczas wycieczek w górach, po piasku czy nad wodą.
  2. Jedz dużo zielonych warzyw jak szpinak, zielony groszek czy brokuły – zawierają cenną luteinę, która chroni tkanki siatkówki.
  3. Pij dużo wody, a w razie konieczności stosuj krople do oczu, najlepiej tzw. sztuczne łzy, które zadbają o prawidłowe nawilżenie oka i tym samym usprawnią jego funkcje obronne.

Niepokojący jest fakt, że 56% Polaków nie przywiązuje dostatecznej wagi do ochrony oczu przed niebezpiecznym promieniowaniu, a zaledwie 6% pamięta o odpowiednim ich zabezpieczeniu przed UV niezależnie od pogody (badanie TNS Polska, CAPI, N=1000, respondenci w wieku 15+, realizacja 27.02-04.03.2015). Eksperci przekonują, że zimą ekspozycja na UV może być nawet 100 razy większa niż latem, dlatego o ochronie oczu powinniśmy myśleć przez cały rok.